bodrum escort
bodrum escort

Kürt Dengbejler.

Nasıl ki doğayı cennet kılan dağları, ırmakları, ormanları, yaylaları ve bu mekanları cennet kılan çiçekleri varsa.

Kürt Dengbejler.

Nasıl ki genç kızları güzel kılan sürmeleri, berçemleri varsa, nasıl ki yiğitleri yiğit kılan kahramanlıklarıysa, toplumları toplum yapan ve onları tarih sahnesine taşıyan kültürleri, tarihleri, sosyal yaşamları ve dilleridir.

Bunlardan biri eksik oldu mu toplumlar; uzuvlarından bir eksik olan canlılara benzerler.
 

Kültürlerdir bir toplumu ulusal benliğe kavuşturan ve bu kültürlere sahip çıkıldığında o toplumlar ayakta kalabilir.

Yok, sayılsalar dahi, toprakları işgal edilip, tarih sayfalarının dışına çıkarılmaya çalışılsalar dahi güçlü kültürel mirasları olması halinde tarih sahnesinde varlıklarını sürdürmeye devam ederler.
 

Bu gerçeklikten hareketle. yüzyıllardır yok sayılan, görmemezlikten gelinen bir halkın kültürel değerlerini siz okurlarımızla buluşturmak üzere  bundan böyle kültür sayfamızda sizlerle yeni bir yazı dizisi paylaşacağız.
 

Tüm müdahalelere rağmen yazılı ve sözlü edebiyatlarını yüzyılların derinliğinden kurtarıp bu günlere taşıyan Kürtlerin kültürel değerlerini konu alacağımız yazı dizimizde yazılı ve sözlü edebiyatın ölümsüz kahramanlarının hayatlarını ve eserlerini siz okurlarımızla paylaşırken siz okurlardan gelecek olan ve arşivimizin zenginleşmesine katkı sunacak tüm materyalleri önemseyeceğimizi belirtmek isteriz.

 

KEWÊ  RIBAT ?ŞAKIRO?

 

Evdalê Zeynikê?den sonra en çok tanınan dengbêj. Kürtler arasında güzel sesinden dolayı ?Kewê Ribat? (Rabat Kekliği) ve ?Şahê Dengbêjan? olarak anılan Şakiro (Şakir Deniz) kendisi gibi usta bir dengbêj olan ?Resoyê Gopala?nın öğrencilerindendir.

?Şakirê Mezin? ya da ?Şakirê Bedih? adıyla da tanınır. Her ne kadar Erzurum Karayazılı olarak bilinse de, aslen Ağrı (Karaköse) nın Navik köyündendir. 1959 yılında ailesi topluca Adana?ya sürgün olarak gönderildiğinde genç bir delikanlıdır. 1959?1966 yılları arasında toplam 7 yıllık sürgün hayatından sonra 1966 yılında Muş?a dönen aile, 2 sene sonra yani 1968 yılında Erzurum Karayazıya yerleşir. Günlerce durmaksızın kılam söylemesiyle nam salan en büyük Kürt dengbêjlerinden birisi. Ondaki ?xulxulandin-hawînî? (gırtlak yapma) çok az dengbêjde görünen özelliklerinden en önemlilerindendi.

Sadece Kürdistan?ın dört parçasında değil, kürtlerin bulunduğu her parzemin ve alanda tanınan bir-iki dengbêjden birisidir. Yüzlerle ifade edilen kılamları ile Sözlü Kürt Edebiyatı?na adını altın harflerle yazdıran Şakiro, Gulê Dêran, Şerê Mala Nasir, Eliyê Pûrto, Nêçîrvano, Geliyê Zîlan, Esmer, Kejê ve Sebrê gibi onlarca kılam ile yıllarca evlerimizin en ?kurdewar? misafiri oldu..! Kürtlere küs olarak 1996 yılında İzmir?de, yokluk içinde aramızdan ayrılan usta dengbêj, ölmeden önceki son demlerinde kendisiyle çalıştığı gazete adına ropörtaj yapmak isteyen Gazeteci arkadaşım Rahmi Batur?a konuşmak istememiş ve nedenini de şöyle açıklamıştı; ?Kürtlere kırgınım. Kürtler değerlerine, dengbêjlerine sahip çıkmıyor. Türklere bir bakın! Bir Aşık Veysel?leri vardı, ona sahip çıkıldı. Bütün dünyaya onu tanıttılar.

Bir Reso?muz vardı. Hepimizin ustası. Aç öldü..! Şimdi söyle bakalım seninle nasıl konuşayım ve gönlümü nasıl açayım?? Daha çok magazin haberleriyle adından söz ettiren türkücü Özcan Deniz?in öz amcası olan Şakiro?nun iki hanımından toplam 6 çocuğu olmuş, ama halen hayatta olanların sayısı 4. Çocuklardan kız olan Türkiye?de, geri kalan 3 erkek çocuk ise Almanya?da yaşamaktadırSakirê Qereyazê-Agao (Tutax)
Nêçîrvano

 

Yaşamı boyunca 92 esere imza atan ve yüzlerce klamı okuyan Şakıro?nun   ölümsüz eserlerinden biri olan ne var ki sonu ölümle biten bir aşk öyküsü üzerine  okuduğu ?Néçirvano?türküsünü  orijinal yazılışıyla siz okurlarımızla paylaşıyoruz.

Şarkının kısa öyküsü şöyle: öykü şu anda Şırnak iline bağlı Cizre ilçesinde geçiyor.

Geçmiş tarihlerde Cizre bölgesinde ava çıkan ve avlanma sırasında gördüğü Koçer kızına aşık olan bir aşiret ağası ile Koçer kızı arasında yaşanan aşk öyküsünü konu alıyor.


Kızın bu methiyeleri üzerine cevap verme sırası avcıya gelir ve

Adının Şemo olduğunu,700 koyun sürüsüne ve Bırça belek (cizre de bir şato) sahip olduğunu ve arkasında büyük bir aşiretin olduğunu dillendirir.
 

Methiyeler ardı ardına sıralanırken ani gelişen aşk alevlenir, alevlenmesine ama türkü sözlerine bakıldığında  yaylaya çıkan Koçer kızı Bırça Belek Bey?ine kavuşamadığı görülür, efsaneye göre  ava çıkan ve yaylada gördüğü aşiret Bey?ine aşık olan Koçer kızının sevdiğine kavuşmadığı için intihar ettiği söylenir.

 

Lo lo Nêçîrvano, Sekvano bihare li vî berî ha li vî berî

Avdalo gelo vê sibengê li vî berî ha li vî berî

Sekvano, hey malmîrat tu çawa ji xwedê diwêrî

Tu ji malê sar dibî Bozî Çaçanî Kapresî çavreş

bêşlike Romê davêjî milê çepê

Cotê tajîyê kemê resê xezalî davêjî merezê

Gidî gelo tu sêhr bike li qarişi konê mala bavê min rebena xwedê dajo li vî henberî Sekvano

Hey malmîrat tu nizanî vê sibengê ez Xezal im, Xezal a Egit im

Gerdena min zer e, çepilyê min dirêj e, porê min kej e

Nava min qendîl e, zenda min bazin e, tilya min bi gustîl e

Sî û sê gulî ser namilya min bune çîte

Tu dêna xwe bidê di dêrisê gundê me da bîst û çar eşîrin

Hela bala xwe bidê îro çendê me tamam bû bê bextîya meke

Vê sibengê ser milê xwe ê çepê bizvire ser ucan li gencê xelkê mêze ke

Tu bala xwe bidyê seva xatirê çav û biryê minê reşû belek

Di dêrisê gundê me da ketine dawê, wê hê bist û çar serî

De lo lo ê lo ê lo lo Nêçîrvano way ez nemînim gidyano lo Sekvano

 

De lê lê lê lê Xezalê

Nasıl ki doğayı cennet kılan dağları,ırmakları,ormanları,yaylaları ve bu mekanları cennet kılan çiçekleri varsa.

Nasıl ki genç kızları güzel kılan sürmeleri,berçemleri varsa, nasıl ki yiğitleri yiğit kılan kahramanlıklarıysa ,toplumları toplum yapan ve onları tarih sahnesine taşıyan kültürleri ,tarihleri, sosyal yaşamları ve dilleridir.

Bunlardan biri eksik oldu mu toplumlar; uzuvlarından bir eksik olan canlılara benzerler.
 

Kültürlerdir bir toplumu ulusal benliğe kavuşturan ve bu kültürlere sahip çıkıldığında o toplumlar ayakta kalabilir.

Yok sayılsalar dahi, toprakları işgal edilip, tarih sayfalarının dışına çıkarılmaya çalışılsalar dahi güçlü kültürel mirasları olması halinde tarih sahnesinde varlıklarını sürdürmeye devam ederler.
 

Bu gerçeklikten hareketle. yüzyıllardır yok sayılan, görmemezlikten gelinen bir halkın kültürel değerlerini siz okurlarımızla buluşturmak üzere  bundan böyle kültür sayfamızda sizlerle yeni bir yazı dizisi paylaşacağız.

Tüm müdahallere rağmen yazılı ve sözlü edebiyatlarını yüzyılların derinliğinden kurtarıp bu günlere taşıyan Kürtlerin kültürel değerlerini konu alacağımız yazı dizimizde yazılı ve sözlü edebiyatın ölümsüz kahramanlarının hayatlarını ve eserlerini siz okurlarımızla paylaşırken siz okurlardan gelecek olan ve arşivimizin zenginleşmesine katkı sunacak tüm materyalleri önemseyeceğimizi belirtmek isteriz.

Güncelleme Tarihi: 13 Aralık 2020, 23:15
banner184
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER